Petur greiðir frá:
-Eg vildi hava eitt lív
Hóast hann bert er fyrst í
20´unum, so hevur Petur roykt hash so at siga dagliga í 4-5 ár. Í
samrøðu við Blákrossblaðið greiðir Petur frá lívinum sum misnýtari, og
hvussu tað oyðilegði hansara ungdómsár. Hann ávarar staðiliga ímóti
rúsevnum, sum hava fastatøkur á fleiri ungdómum, enn fólk flest geva sær
far um
Við fyrsta eygnabrá sær
Petur út sum ein heilt vanligur, fyrikomandi ungur maður. Men aftan fyri
goymir seg ein døpur søga um ein ungan mann, sum kom í hóslag við
rúsevni sum 14-15 ár gamal. Sum tíðin gekk, fór nýtslan hjá Peturi meira
og meira yvir í misnýtslu, og sum 17 ára gamal roykti hann hash hvønn
dag.
-Tað var ræðuligt. Eg
merkti ikki, at eg var so bundin av hashi og metti, at eg nokk kundi
leggja av, tá eg vildi. Men nú eg hyggi í bakspeglið, so var tað ein
loddrøtt lygn, sum eg førdi fram, tí eg roykti hash hvønn tann einasta
dag. Stutt sagt, so handlaði gerandisdagurin einans um at fáa nokk av
rúsevnum til høldar, sigur Petur í samrøðu við Blákrossblaðið.
Glaður fyri at vera rúsfríur
Í dag er Petur rúsfríur,
og tað er hann glaður fyri. Hóast hann ikki hevur nortið rúsevni í eina
tíð, so merkir hann enn, at trongdin eftir rúsinum dregur til tíðir.
-Tað eru ymiskir dagar.
Summar dagar hava eg tað fínasta slag, men aðrar dagar merki eg, at
trongdin til rúsevnini er stór. Men tað, sum heldur meg aftur, er óttin
fyri at enda aftur í misnýtsluni og tí lívinum eg livdi, tí tað er
ræðuligt, sigur Petur.
Hann ávarar staðiliga
ímóti rúsevnum í dag. Tað eru nógv fleiri ung fólk, sum royna rúsevnir í
dag enn áður. Tí er tað alneyðugt, at myndugleikarnir og
hjálparfelagsskapir leggja allar kreftir í at upplýsa um vandan við
rúsevnum, vísir Petur á, tí hann unnir ikki nøkrum menniskja at uppliva
tað sama sum hann.
Byrjaði av tilvild
Sum hjá teimum flestu, sum
koma í samband við rúsevni, so byrjaði tað av tilvild hjá Peturi. Hann
gekk vanliga í býnum um vikuskiftini og hevði hoyrt um rúsevni. Men hann
gjørdi ikki nakað fyri at koma í umhvørvi, har hash var, og hann hevði
heldur ikki ætlanir um at royna tað.
Tá hann byrjaði at drekka,
so lovaði hann sær sjálvum bert at nýta rúsdrekka. Men tá mann er 14-15
ára gamal, so hugsar mann ikki so nógv um avleiðingar. Tí tók hann av,
tá hann fyrstu ferð fekk bjóðað hash.
Rúsurin, sum hann fekk av
hashi, var ein heilt annar enn av rúsdrekka. Peturi dámdi rúsin, og sum
tíðin gekk, fekk hann meira alsk til hash enn rúsdrekka.
Frá nýtslu til misnýtslu
Við tíðini vaks nýtslan
hjá Petur. Hann var nú liðugur við skúlagongd og var farin út á
arbeiðsmarknaðin. Men ofta var tað trupult hjá Peturi at fáa
(mis)nýtsluna og arbeiðið at sampakka. Hóast hann ikki vildi viðganga
tað tá, so viðgongur Petur í dag, at hann longu sum 17 ára gamal var
bundin av rúsevnum.
-Eg veit ikki rættiliga,
hvussu eg skal greiða frá tí, men eg roykti bara meira og meira hash.
Tað var ikki ringt at fáa fatur á hashi, og tí kundi eg roykja dagliga.
Hetta hevði við sær, at eg hevði ilt við at hava ein vanligan dag, tí eg
hugsaði bert um rúsevnið. Hash-rúsurin gav mær ein frið, men tað var
ein dýrt keyptur løtuvinningur, sigur Petur.
Sjálvt um hash kostar 250
krónur fyri grammið, so kláraði Petur at fáa fatur á tí so at siga hvønn
dag. Tá hann manglaði, so bjóðaði onkur av vinunum, og øvut. Soleiðis
kláraðu teir at uppihalda dagligu hash-misnýtsluna
Misnýtslan tók meira og
meira yvirhond, og at enda kláraði Petur ikki at røkja eitt starv við
síðuna av misnýtsluni. Hann kláraði ikki at samla tankarnar um arbeiðið.
Í staðin hugsaði hann bert um næsta rúsin, og tí gavst hann at arbeiða.
Trongdin fær tað ringasta fram í fólki
Misnýtslan tærdi eisini
uppá familjuna, sum hevði fingið frænir av liviháttinum hjá Peturi.
Lygnir, brotnar avtalur o.s.fr. gjørdust partur av gerandisdegnum fyri
at hann kundi yvirliva við síni misnýtslu.
-Misnýtslan hjá mær
ávirkaði sjálvandi eisini familjuna. Dagurin hjá mær var vendur totalt á
høvdið, og alt familjulív var slept uppá fjall. Tað einasta, tað
handlaði um, var at fáa fatur á nokk av hashi, og tí vórðu allar snildir
tiknar í brúk, eisini um tað sáraði familjuna, sigur Petur.
Hann vísir á, at trongdin
eftir rúsevni er so sterk, at hann ikki megnaði at standa ímóti. Tað er
ikki tí hann vildi sára síni nærmastu. Men tey, sum ikki kenna til
tílíka trongd, hava ikki ánilsi av,hvussu ræðuligt tað er, og hvussu
langt misnýtarin fer fyri at verja misnýtsluna.
Til endans var hann so
niðurundirkomin í síni misnýtslu, at hann ikki orkaði meira. Tað
handlaði fyrst og fremst um rúsin, alt annað kom alt í aðru røð.
Sjálvsvirðið fór niður í botn, og tað vóru tíðir, har hann hugsaði um at
”cutta seg” (skera seg), og enntá at gera enda á sær sjálvum.
Royndi at leggja av
Petur veit av royndum, at
tað er lættari sagt enn gjørt at leggja av at nýta rúsevni. Hann royndi
at leggja av nakar ferðir, men hvørja ferð datt hann útí aftur.
-Tað er ikki bara sum at
siga tað at leggja av. Tí rúsevnini hava fylgt so nógv í mínum lívi, og
tað var eitt stórt tómrúm, tá eg ikki roykti. Hetta tómrúmið skuldi
fyllast við onkrum øðrum. Hartil kom tann øgiliga trongdin, sigur Petur.
Hóast hann var rúsfríur,
so skifti hann ikki umhvørvi, og tað hevði við sær, at hann ofta fekk
boðið rúsevni. Fyrstu tíðina kláraði hann at halda sær, men tað var bara
ein spurningur um tíð, áðrenn hann aftur byrjaði við gamla
liviháttinum.
-Í dag síggi eg klárt, at
tað var skeivt av mær ikki at skifta umhvørvi. Tí eg fekk ofta bjóðað
hash. Fyrstu tíðina kláraði eg at siga nei takk, hóast hugurin var har.
Til endans gekk eg edrúur við knýttum nevum, og tað er heldur einki lív,
sigur Petur.
Nú er nokk!
Spurdur um, hvat er
munurin hesaferð, sigur Petur, at daman hótti við at fara frá honum, og
hana vildi hann ikki missa. Tí gjørdi hann av at søkja sær hjálp hjá
einum ráðgeva. Nakað, sum hann áður metti vera óneyðugt.
Tað var treyðugt, at hann
fór til samtalu við rúsráðgevan, men í dag er hann glaður fyri tað.
Hetta tí at sambandið við ráðgevan hevur givið honum nøkur amboð at nýta
í stríðnum at halda seg frá rúsevnum. Amboð, sum hann ikki hevði áður.
Amboðini, Petur sipar til,
er fyrst og fremst viljin at leggja av. Tí uttan vilja, so verður tað
trupult at halda seg rúsfrían. Somuleiðis er tað av alstórum týdningi at
fáa eitt nýtt og rúsfrítt umhvørvi, og so eisini at byggja sjálvsvirðið
uppaftur.
-Enn havi eg ikki verið
rúsfríur so leingi, men tað gongur rætta vegin. Eg livi bert einaferð,
og at vera bundin av rúsevnum er avgjørt ikki nakað gott lív, sigur
Petur at enda.
Hann ynskir at vera dulnevndur, og tí hevur hann fingið navnið Petur. Undirritaði kennir til rætta navn hjá viðkomandi.